સુરત: ડિજિટલ યુગમાં સોશિયલ મીડિયા કોલેજ વિદ્યાર્થીઓના દૈનિક જીવનનો મહત્વનો ભાગ બની ગયું છે. Instagram, WhatsApp, YouTube અને Snapchat જેવા પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ વિદ્યાર્થીઓ અભ્યાસ, મનોરંજન, મિત્રો સાથે સંપર્ક અને નવી માહિતી મેળવવા માટે કરે છે. સોશિયલ મીડિયા દ્વારા શૈક્ષણિક સામગ્રી અને નવી માહિતી સરળતાથી ઉપલબ્ધ થાય છે, પરંતુ બીજી તરફ તેનો વધુ પડતો ઉપયોગ સમયનો બગાડ અને અભ્યાસ દરમિયાન ધ્યાન ભટકાવવાનું કારણ બની શકે છે. આ સ્થિતિને સમજવા માટે કોલેજ કેમ્પસના કોમન એરિયામાં વિદ્યાર્થીઓ સાથે વાતચીત કરીને ફિલ્ડ રિપોર્ટિંગ કરવામાં આવ્યું હતું.
સકારાત્મક પાસું
અભ્યાસ અને માહિતી મેળવવામાં સોશિયલ મીડિયાની મદદ
વિદ્યાર્થીઓ સાથે થયેલી વાતચીત દરમિયાન સોશિયલ મીડિયાના શૈક્ષણિક ઉપયોગની પણ ચર્ચા થઈ હતી. YouTube અને Instagram જેવા પ્લેટફોર્મ પર શૈક્ષણિક વિષયો, સ્કિલ ડેવલપમેન્ટ અને કરિયર સંબંધિત વીડિયો ઉપલબ્ધ હોવાથી વિદ્યાર્થીઓ તેનો ઉપયોગ માહિતી મેળવવા માટે કરે છે. જટિલ વિષયોને વીડિયો અને ટ્યુટોરિયલના માધ્યમથી સમજવામાં પણ મદદ મળે છે.
WhatsApp જેવા પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કોલેજ સંબંધિત માહિતી, અસાઇનમેન્ટ, નોટ્સ અને અન્ય જરૂરી અપડેટ્સ એકબીજા સુધી પહોંચાડવા માટે થાય છે. આ ઉપરાંત ફોટોગ્રાફી, રાઇટિંગ અને કન્ટેન્ટ ક્રિએશન જેવી સર્જનાત્મક પ્રવૃત્તિઓ માટે પણ સોશિયલ મીડિયા વિદ્યાર્થીઓને પોતાની ક્ષમતા રજૂ કરવાની તક આપે છે.
સોશિયલ મીડિયાના સકારાત્મક પાસાં
- શૈક્ષણિક વીડિયો અને ટ્યુટોરિયલથી અભ્યાસમાં મદદ
- WhatsApp દ્વારા નોટ્સ, અસાઇનમેન્ટ અને કોલેજ અપડેટ્સનું ઝડપી શેરિંગ
- સ્કિલ ડેવલપમેન્ટ અને કરિયર સંબંધિત માહિતી મેળવવાની તક
- સર્જનાત્મકતા અને ટેલેન્ટ રજૂ કરવા માટે પ્લેટફોર્મ
નકારાત્મક પાસું
રીલ્સ અને સતત સ્ક્રોલિંગથી સમયનો બગાડ
સોશિયલ મીડિયાની બીજી બાજુ તેનો અતિરેક ઉપયોગ છે. વિદ્યાર્થીઓ સાથેની વાતચીતમાં સમયનું સંચાલન અને ધ્યાન ભટકાવવાની સમસ્યા સામે આવી હતી. ખાસ કરીને શોર્ટ વીડિયો અને રીલ્સ જોતી વખતે શરૂઆતમાં થોડો સમય પસાર કરવાનો ઇરાદો હોવા છતાં વધુ સમય સ્ક્રોલિંગમાં પસાર થઈ જાય છે.
અભ્યાસ દરમિયાન આવતા નોટિફિકેશન્સ પણ ધ્યાન ભટકાવી શકે છે. પરિણામે અભ્યાસ માટે ફાળવેલો સમય સોશિયલ મીડિયા પર પસાર થવાની શક્યતા રહે છે. આ સાથે સોશિયલ મીડિયા પર જોવા મળતી આકર્ષક અને ઘણી વખત એડિટેડ જીવનશૈલીને પોતાની વાસ્તવિક જિંદગી સાથે સરખાવવાની વૃત્તિ અંગે પણ વિદ્યાર્થીઓએ ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.
સોશિયલ મીડિયાના નકારાત્મક પાસાં
- રીલ્સ અને શોર્ટ વીડિયો પાછળ વધુ સમય પસાર થવાની શક્યતા
- અભ્યાસ દરમિયાન ધ્યાન ભટકાવું
- નોટિફિકેશનથી એકાગ્રતા પર અસર થવાની શક્યતા
- સોશિયલ મીડિયા પર દેખાતી જીવનશૈલી સાથે પોતાની સરખામણી
વિદ્યાર્થીઓના મંતવ્યો
ફિલ્ડ રિપોર્ટિંગ દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓએ સોશિયલ મીડિયાના નિયંત્રિત ઉપયોગને મહત્વ આપ્યું હતું. એક વિદ્યાર્થીના જણાવ્યા મુજબ, સોશિયલ મીડિયાનો ઉપયોગ મર્યાદિત સમય માટે કરવામાં આવે તો તે ઉપયોગી બની શકે છે, જ્યારે મર્યાદા વગરનો ઉપયોગ અભ્યાસ અને સમય સંચાલનને અસર કરી શકે છે.
અન્ય એક વિદ્યાર્થીએ જણાવ્યું હતું કે સોશિયલ મીડિયામાં મિત્રો સાથે જોડાયેલા રહેવા અને અભ્યાસ માટે લોગિન કરવામાં આવે છે, પરંતુ ઘણી વખત અપેક્ષા કરતાં વધુ સમય રીલ્સ સ્ક્રોલ કરવામાં પસાર થઈ જાય છે.
ઉપયોગીતા સાથે મર્યાદા પણ જરૂરી
સોશિયલ મીડિયા વિદ્યાર્થીઓને માહિતી, અભ્યાસ અને સર્જનાત્મકતા માટે અનેક તકો આપે છે. પરંતુ તેનો ઉપયોગ કેટલો અને કયા હેતુથી કરવામાં આવે છે તે પણ મહત્વનું છે. અભ્યાસ દરમિયાન બિનજરૂરી નોટિફિકેશન અને સતત સ્ક્રોલિંગથી બચવું સમય સંચાલન માટે મદદરૂપ બની શકે છે.
સંતુલિત ઉપયોગ પર ભાર
કેમ્પસમાં થયેલા આ ફિલ્ડ રિપોર્ટિંગ પરથી સોશિયલ મીડિયાની અસરને માત્ર સકારાત્મક કે નકારાત્મક રીતે જોવાને બદલે તેના ઉપયોગની રીતને મહત્વ આપવાની જરૂરિયાત સામે આવે છે. અભ્યાસ, મિત્રો સાથેનો સંપર્ક અને નવી માહિતી મેળવવા માટે સોશિયલ મીડિયા ઉપયોગી માધ્યમ બની શકે છે, પરંતુ મર્યાદા વગરનો ઉપયોગ સમયના સંચાલન અને એકાગ્રતા માટે પડકારરૂપ બની શકે છે.
આથી વિદ્યાર્થીઓ માટે સોશિયલ મીડિયાનો હેતુપૂર્ણ અને સંતુલિત ઉપયોગ કરવો મહત્વપૂર્ણ બની રહે છે.
રિપોર્ટ: નિધિ શાહુ
